Το 1999, εν μέσω των επιχειρήσεων του NATO κατά της Γιουγκοσλαβίας, η ελληνική κυβέρνηση βρέθηκε υπό πίεση να αποστείλει το αντιτορπιλικό «Θεμιστοκλής» στην Αδριατική, ενταγμένο σε δύναμη του ΝΑΤΟ. Ο Ανθυποπλοίαρχος Μαρίνος Ριτσούδης αρνήθηκε να συμμετάσχει.
Η αιτιολόγησή του ήταν ξεκάθαρη:
«Ως Χριστιανός Ορθόδοξος δεν μπορώ να συμμετάσχω στην επίθεση κατά του αδελφικού λαού»
Λίγες μέρες πριν, ο ναύτης Νικόλαος Γαρδίκης είχε δηλώσει στην αναφορά της 13ης Απριλίου 1999:
«Ευπειθώς αναφέρω ότι αρνούμαι να συμμετάσχω στο έγκλημα»
Όπως είπε αργότερα ο Ριτσούδης, πολλοί στο πλοίο δεν ήθελαν να εκτελέσουν τη διαταγή, αλλά ήταν ο μόνος αξιωματικός που αντέδρασε ανοιχτά. Ο Γαρδίκης και ακόμη ένας ναύτης δεν ακολούθησαν, επικαλούμενοι λόγους υγείας. Πριν πάρει την απόφασή του, συμβουλεύτηκε τον ιερέα Γεώργιο Μεταλληνό, ο οποίος στάθηκε δίπλα του και στη δίκη.
Την ίδια ημέρα οδηγήθηκε στο Ναυτοδικείο Πειραιά, κατηγορούμενος για ανυπακοή. Στην απολογία του είπε:
«Είχα δύο δρόμους να διαλέξω. Επέλεξα αυτόν που έχετε πάνω από εσάς», δείχνοντας την εικόνα του Χριστού, «γιατί ο νόμος του Θεού είναι πάνω από όλους. Είναι η συνείδηση του καθενός».
