Το Μνημειακό Κέντρο της Σερβικής Δημοκρατίας παρουσίασε στο Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών την έκθεση «Μάθετε για τα δεινά του σερβικού λαού» (Learn About Serbian Suffering), ανοίγοντας σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά κέντρα του κόσμου έναν χώρο για έγγραφα, μαρτυρίες και ιστορικά στοιχεία σχετικά με τη δοκιμασία και τα δεινά του σερβικού λαού.
Η έκθεση παρουσιάστηκε στο «Rayburn House Office Building», ένα από τα κύρια κτίρια της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, σε έναν χώρο από τον οποίο καθημερινά περνούν μέλη του Κογκρέσου, συνεργάτες τους, εργαζόμενοι, δημοσιογράφοι και επισκέπτες. Για τον λόγο αυτό, η Ουάσιγκτον δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη σταθμό μιας διεθνούς εκστρατείας, αλλά έναν χώρο όπου η σερβική ιστορία έρχεται σε επαφή με ένα κοινό που συνδέεται άμεσα με την αμερικανική πολιτική και θεσμική ζωή.
Η έκθεση παρουσιάζει την ιστορία των δεινών που υπέστη ο σερβικός λαός κατά τον 20ό αιώνα, από τις μεγάλες τραγωδίες του Α΄ και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έως τους πολέμους της δεκαετίας του 1990. Στόχος της είναι να αναδείξει στον αμερικανικό δημόσιο χώρο ζητήματα για τα οποία η σερβική πλευρά, σύμφωνα με τους διοργανωτές, δεν είχε τύχει επαρκούς προβολής και τα οποία συχνά παρουσιάστηκαν μέσα από απλουστευμένες πολιτικές ερμηνείες των πολέμων στον χώρο της πρώην Γιουγκοσλαβίας.
Για τον διευθυντή του Μνημειακού Κέντρου της Σερβικής Δημοκρατίας, Ντένις Μπόγιτς, η παρουσίαση της έκθεσης στο Κογκρέσο αποτελεί σημαντικό βήμα στην προσπάθεια να αποκτήσει το ζήτημα του σερβικού μαρτυρίου χώρο στο αμερικανικό πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον.
«Ένα εξαιρετικά σημαντικό βήμα για τη Σερβική Δημοκρατία και για το εθνικό ζήτημα του σερβικού λαού. Δημιουργήσαμε πολύ σημαντικές επαφές με σημαντικούς ανθρώπους της αμερικανικής διοίκησης και λάβαμε τη σαφή δέσμευση ότι το ζήτημα του σερβικού μαρτυρίου το επόμενο διάστημα θα αποκτήσει υψηλή θέση στην ατζέντα, θα παρουσιαστεί και θα αναδειχθεί σε χώρους όπου τα δεινά μας αξίζουν να παρουσιαστούν.»
Ο Μπόγιτς τονίζει ότι στόχος είναι το σερβικό μαρτύριο να παρουσιαστεί όχι μόνο ως μέρος της ιστορίας ενός λαού, αλλά και ως θέμα σημαντικό για την κατανόηση των Βαλκανίων και των ευρύτερων διεθνών σχέσεων.
«Με επίμονη, συστηματική εργασία και με την πεποίθηση ότι το σερβικό μαρτύριο αποτελεί ζήτημα σημαντικό όχι μόνο για την κατανόηση των Βαλκανίων και όλων όσων συνέβησαν σε εμάς, αλλά γενικότερα για την κατανόηση των διεθνών σχέσεων, καταφέραμε να αναδείξουμε σημαντικά ένα θέμα που βρισκόταν στο περιθώριο της κοινής γνώμης.»
Την έκθεση στην Ουάσιγκτον επισκέφθηκε και η Ζέλικα Τσβιγιάνοβιτς, το Σερβικό μέλος της τριμελούς Προεδρίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, η οποία αναφέρθηκε στη σημασία του γεγονότος ότι η έκθεση παρουσιάζεται στο ίδιο το αμερικανικό Κογκρέσο.
«Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό μια τέτοια έκθεση να βρίσκεται ακριβώς στο αμερικανικό Κογκρέσο. Αυτό δίνει την ευκαιρία σε όλους τους επισκέπτες, αλλά και στα μέλη του Κογκρέσου, να γνωρίσουν καλύτερα την ιστορία, να γνωρίσουν το σερβικό μαρτύριο και ορισμένα γεγονότα που για μεγάλο χρονικό διάστημα καλύπτονταν από ένα πέπλο μυστηρίου ή σιωπής ή παρουσιάζονταν μέσα από διαστρεβλωμένα γεγονότα, τα οποία ουσιαστικά συσκότιζαν το μέγεθος της θυσίας του σερβικού λαού.»
Μιλώντας για την έκθεση, η οποία καλύπτει έναν αιώνα ιστορίας, η Τσβιγιάνοβιτς αναφέρθηκε ιδιαίτερα στα δεινά του σερβικού λαού κατά τον Α΄ και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και στην ανάγκη να αναδειχθούν περισσότερο τα γεγονότα του Αμυντικού-Πατριωτικού Πολέμου και οι τεράστιες θυσίες που υπέστη ο σερβικός λαός. Αξιολόγησε ως σημαντικό το έργο του Μνημειακού Κέντρου ακριβώς επειδή, μέσα από τέτοιες εκθέσεις, η ιστορία εξετάζεται σε ένα ευρύτερο χρονικό και ιστορικό πλαίσιο και όχι μόνο μέσα από μεμονωμένα γεγονότα και χρονικές περιόδους.
«Πρέπει να εντάξουμε τα γεγονότα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και να δούμε πόσο μεγάλη ήταν η θυσία και πόση αδικία προκλήθηκε εις βάρος αυτής της θυσίας. Επομένως, η αποστολή τους είναι να αποκατασταθεί η αδικία απέναντι στα θύματα που δεν έλαβαν επαρκή σεβασμό και αναγνώριση σε όλο τον κόσμο.»
Η έκθεση στην Ουάσιγκτον καταδεικνύει παράλληλα πόσο σημαντικό είναι το πού παρουσιάζεται ένα ιστορικό ζήτημα. Η έκθεση που φιλοξενείται στο Κογκρέσο είναι προσβάσιμη σε ανθρώπους που αποτελούν μέρος του αμερικανικού πολιτικού συστήματος και οι οποίοι καθημερινά περνούν από το «Rayburn House Office Building». Για το ζήτημα των σερβικών θυμάτων, η παρουσία των οποίων στον αμερικανικό δημόσιο χώρο παραμένει περιορισμένη, το γεγονός αυτό προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στο σύνολο του εγχειρήματος.
Αυτό επισημαίνει και ο Μπομπ ΜακΓιούαν, πρώην μέλος του Κογκρέσου των ΗΠΑ, ο οποίος μίλησε για τη σημασία της γνώσης της ιστορίας του σερβικού λαού από τις νέες γενιές Αμερικανών πολιτικών εκπροσώπων.
«Είναι σημαντικό κάθε νέα γενιά μελών του Κογκρέσου, καθώς και οι ηγέτες του Κογκρέσου και της πολιτικής ζωής, να κατανοούν τον σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε η Σερβία στην ανάπτυξη – οικονομική, πολιτική, αλλά και στον αγώνα για την ειρήνη. Όλος ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει όσα παρουσιάζονται εδώ, ώστε τέτοια πράγματα να μην επαναληφθούν ποτέ ξανά.»
Για τον Μπράντον Γουέλς, ο οποίος επισκέφθηκε την έκθεση, η ίδια η παρουσίαση ανέδειξε ένα ιστορικό περιεχόμενο με το οποίο δεν ήταν προηγουμένως εξοικειωμένος.
«Ειλικρινά, μέχρι σήμερα δεν γνώριζα όλα αυτά και πραγματικά πιστεύω ότι πρόκειται για μια σημαντική ιστορία, την οποία θα πρέπει να γνωρίσουν τα μέλη του Κογκρέσου, οι εργαζόμενοι στο Κογκρέσο και όλοι όσοι περνούν σήμερα από το Rayburn.»
Η αντίδρασή του αναδεικνύει παράλληλα έναν από τους λόγους για τους οποίους ο αμερικανικός χώρος έχει σημασία για τη διεθνή εκστρατεία του Μνημειακού Κέντρου. Όταν ένας επισκέπτης ενός από τα κτίρια του Κογκρέσου δηλώνει ότι μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν γνώριζε μέρος της ιστορίας που παρουσιάζεται, αναδεικνύεται η σημασία της δυνατότητας παρουσίασης ιστορικών στοιχείων ενώπιον ενός κοινού που προηγουμένως δεν είχε την ευκαιρία να τα γνωρίσει.
Την ιστορία τους μαζί τους μεταφέρουν και οι άνθρωποι που έφυγαν από έναν τόπο και εγκαταστάθηκαν σε έναν άλλο, διατηρώντας όμως τη μνήμη και τις εμπειρίες τους ως μέρος της ταυτότητάς τους. Αυτή την ιστορία στην Ουάσιγκτον μεταφέρουν και οι Σέρβοι που ζουν και εργάζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ντούσαν Μάρινκοβιτς, ειδικός σε θέματα διεθνούς εμπορίου στο Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ, αναφέρει ότι γνωρίζει μεγάλο μέρος της σερβικής ιστορίας, θεωρεί όμως ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι αυτή παρουσιάζεται σε έναν τέτοιο χώρο.
«Χαίρομαι που το οργανώσατε τόσο καλά και που τουλάχιστον έχουμε θεσμούς και ανθρώπους που φροντίζουν για τη μνήμη των θυμάτων και για τέτοια ζητήματα, και που διοργανώνονται τέτοιες εκδηλώσεις σε τέτοιους χώρους, ώστε αυτά να γίνονται γνωστά από τους Σέρβους, για τους οποίους όλοι γνωρίζουμε ότι, δυστυχώς, η πλειονότητα του κόσμου δεν είναι ενημερωμένη για αυτά τα ζητήματα. Όσο περισσότερες ευκαιρίες έχουμε να μιλάμε γι’ αυτά, τόσο περισσότεροι άνθρωποι θα ενημερώνονται. Γνωρίζουμε ότι εδώ και χρόνια βλέπουμε την ιστορία μας κατά κάποιον τρόπο να απομακρύνεται από τα μέσα ενημέρωσης, να παρουσιάζεται μόνο η μία πλευρά, ενώ όλα τα υπόλοιπα που συμβαίνουν, δυστυχώς, μένουν στην άκρη. Έτσι διαφυλάσσουμε την ιστορία μας.»
Ο Ζέλικο Νταμιάνκοβιτς, Σέρβος που ζει και εργάζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρεί ότι η δημόσια παρουσίαση αποτελεί έναν από τους τρόπους ώστε οι ιστορικές εμπειρίες του σερβικού λαού να γίνουν πιο προσβάσιμες στο ευρύτερο κοινό.
«Αυτή την αλήθεια που εμείς οι Σέρβοι φέρνουμε μαζί μας πρέπει να την παρουσιάσουμε δημόσια, με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Αυτός είναι ένας από τους τρόπους να τη μεταφέρουμε στον κόσμο. Στην προκειμένη περίπτωση, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και εμείς οι Σέρβοι έχουμε το δικαίωμα να μιλήσουμε με διαφάνεια και δημόσια για την αλήθεια σχετικά με τα δεινά του σερβικού λαού στα εδάφη της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι η έκθεση έχει τοποθετηθεί σε έναν τέτοιο θεσμό. Γιατί από εδώ περνούν πολλοί, κυρίως πολιτικοί που εργάζονται σε αυτό το κτίριο, και η ίδια η δυνατότητα να επισκεφθούν μια τέτοια έκθεση δείχνει ότι υπάρχει ένας τρόπος να προσεγγίσουμε αυτούς τους ανθρώπους.»
Γι’ αυτό, όπως αναφέρει ο Νταμιάνκοβιτς, είναι σημαντικό το γεγονός ότι η έκθεση βρίσκεται ακριβώς στο Κογκρέσο:
«Αυτοί είναι, ξέρετε, οι πιο ισχυροί άνθρωποι στον πλανήτη, για να μην κοροϊδευόμαστε, και η γενικότερη πολιτική τους έχει αναμφίβολα επιρροή σε όλες τις παγκόσμιες εξελίξεις, σε όλα τα κράτη του κόσμου και ούτω καθεξής. Επομένως, είναι πολύ σημαντικό ότι αυτό έγινε εδώ.»
Η διεθνής ψηφιακή εκστρατεία του Μνημειακού Κέντρου της Σερβικής Δημοκρατίας «Μάθετε για τα δεινά του σερβικού λαού» (Learn About Serbian Suffering) στην Ουάσιγκτον υλοποιείται με την υποστήριξη του Υπουργείου Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης και Διεθνούς Συνεργασίας της Σερβικής Δημοκρατίας και της Αντιπροσωπείας της Σερβικής Δημοκρατίας στην Ουάσιγκτον. Μετά τη Νέα Υόρκη, τη Βιέννη και τη Ρώμη, το περιεχόμενο της εκστρατείας έφτασε πλέον και σε ένα από τα κέντρα της αμερικανικής πολιτικής ζωής.
Για τη Ντρίνα Βλαστέλιτς Ράγιτς, επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Σερβικής Δημοκρατίας στην Ουάσιγκτον, η σημασία της έκθεσης έγκειται ακριβώς στο γεγονός ότι η σερβική ιστορία, ο πολιτισμός και τα δεινά του σερβικού λαού παρουσιάζονται ενώπιον του αμερικανικού και διεθνούς κοινού, σε έναν χώρο όπου τίθενται πολλά σημαντικά διεθνή ζητήματα.
«Είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι αυτή η έκθεση παρουσιάζεται στο αμερικανικό Κογκρέσο στην Ουάσιγκτον, μια πόλη που συγκεντρώνει ανθρώπους από διαφορετικά μέρη του κόσμου και όπου συζητούνται πολλά σημαντικά διεθνή ζητήματα. Πιστεύω ότι αυτή η έκθεση θα συμβάλει στο να φτάσουν οι ιστορίες των θυμάτων του σερβικού λαού σε ανθρώπους που μέχρι σήμερα δεν είχαν την ευκαιρία να τις ακούσουν.»
Το Μνημειακό Κέντρο της Σερβικής Δημοκρατίας έχει μέχρι σήμερα συγκεντρώσει περισσότερες από 1.500 οπτικοακουστικές μαρτυρίες για τα δεινά του σερβικού λαού. Η παρουσίασή τους εκτός του σερβικού γλωσσικού και πολιτικού χώρου δεν αποτελεί επομένως μόνο ζήτημα προβολής, αλλά και προσπάθεια ώστε τεκμηριωμένες μαρτυρίες για τα σερβικά θύματα να καταστούν προσβάσιμες και σε ανθρώπους που μέχρι σήμερα δεν γνώριζαν αρκετά για αυτές.
Σε αυτό ακριβώς έγκειται η σημασία της Ουάσιγκτον, όπου η διεθνής εκστρατεία «Μάθετε για τα δεινά του σερβικού λαού» (Learn About Serbian Suffering) φτάνει μετά τη Νέα Υόρκη, τη Βιέννη και τη Ρώμη.
Πηγή: Μνημειακό Κέντρο της Σερβικής Δημοκρατίας
